Lapidarium Biblioteki Świętego Pielgrzyma - przestrzeń pamięci i kontemplacji w Głogowie

W niewielkim zakątku w pobliżu zamku, między resztkami średniowiecznej świątyni a współczesną zabudową, stoją cegły ułożone jak księgi. W Głogowie to miejsce działa na wyobraźnię: kamienne „okładki”, łukowate mury i wizerunek papieża tworzą nietypowy pomnik pamięci. Dla jednych jest to spokojna przestrzeń do refleksji, dla innych – żywy dowód pracy studentów i naukowców z miejscowej uczelni.

• Miejsce z historią sięgającą XII wieku - od kościoła św. Piotra do lapidarium
• Jak powstała Biblioteka Świętego Pielgrzyma - materiały, autorzy i idea miejsca

Miejsce z historią sięgającą XII wieku - od kościoła św. Piotra do lapidarium

Lapidarium powstało na fundamentach XII-wiecznego kościoła św. Piotra - pierwszej świątyni lewobrzeżnego Głogowa, której losy były burzliwe. Przez wieki miejsce to użytkowali dominikanie, a kolejne wydarzenia – sekularyzacja w 1810 roku, zamiana świątyni na zbrojownię i koszary oraz pożary w XIX wieku – doprowadziły do zniszczeń. W 1827 roku zawaliła się wieża, a pod koniec XIX wieku zdecydowano o rozbiórce budynku. Dopiero podczas badań archeologicznych w 1963-1965 odkryto romańskie relikty świątyni, na które natrafiono w odległości około 200 metrów od Zamku Książąt Głogowskich. Uroczyste odsłonięcie nowego obiektu nastąpiło podczas mszy św. w dniu 11 listopada 2006, celebrowanej przez biskupa Adama Dyczkowskiego - lapidarium poświęcono Janowi Pawłowi II.

Jak powstała Biblioteka Świętego Pielgrzyma - materiały, autorzy i idea miejsca

Pomnik zbudowano z elementów przypominających gotyckie cegły - celowo uformowanych tak, by sugerować oprawy książek. Te „książkowe” moduły powstały w cegielni Władysława Dula w Kotli, w trakcie pleneru “Ceglana Sztuka Gotyku”, a wyprodukowała je grupa studentów PWSZ. Na powierzchni cegieł odciskano sekwencje papieskie przy użyciu specjalnych stempli. Projekt i nadzór merytoryczny prowadzili prof. Eugeniusz Józefowski oraz dr Adam Olejniczak, a wybór tekstów papieskich przygotował dr Antoni Jeżowski. Nowe mury mają różną wysokość, wewnątrz jest mała kostka granitowa, a w ścianie prezbiterialnej umieszczono płaskorzeźbę z wizerunkiem Jana Pawła II; część cegieł ułożono tak, że tworzą wzór krzyża. Całość jest obsadzona roślinnością i doświetlona, co podkreśla intencję miejsca jako przestrzeni do zadumy.

Dla odwiedzających projekt przewidział różne sposoby odbioru tekstów - stojąc można skupić się na treściach o wymiarze społecznym, klęcząc odnaleźć przesłania duchowe, a siedząc czytać fragmenty filozoficzne umieszczone na murze i podłożu. Taki zabieg architektoniczny sprawia, że lapidarium jest jednocześnie pomnikiem i mini-przestrzenią edukacyjną.

W wielu wymiarach - od archeologii po sztukę współczesną - Biblioteka Świętego Pielgrzyma łączy pracę naukowców, studentów i miejscowych rzemieślników, tworząc miejsce, które można odwiedzać zarówno w poszukiwaniu ciszy, jak i przy okazji lekcji historii czy spotkań okolicznościowych.

Perspektywa mieszkańca i praktyczne znaczenie tego miejsca płynnie wynikają z jego formy: lapidarium leży blisko zamku, jest dostępne dla spacerowiczów i grup szkolnych, a jego skala i oświetlenie sprawiają, że nadaje się na wieczorne refleksje lub krótkie przystanki w trakcie miejskich tras turystycznych. Dzięki połączeniu lokalnych materiałów, zaangażowaniu studentów PWSZ i opiece autorów projektu, obiekt ma potencjał do stałego wpisania się w kalendarz wydarzeń upamiętniających ważne daty i rocznice.

na podstawie: UM Głogów.