Pastorius z Głogowa podbił królewskie dwory i wrócił jako pomnik

Z Głogowa wyszedł człowiek, którego życiorys spokojnie mógłby wypełnić kilka oddzielnych biografii. Joachim Pastorius był historykiem, lekarzem, dyplomatą, duchownym i autorem setek tekstów, a jego droga wiodła od wojennej tułaczki po dwory Rzeczypospolitej. W mieście pamięć o nim nie zgasła całkiem – przypomina o niej pomnik ustawiony na skwerze Zygmunta Starego. To opowieść o głogowianinie, który nie tylko zrobił karierę, ale też zostawił po sobie wyraźny ślad w polskiej kulturze i historii.
- Wojna wypchnęła go z Głogowa, ale nie zatrzymała jego ambicji
- Uczeń wielu krajów, profesor w Gdańsku i sekretarz króla
- Dyplomata, autor setek dzieł i człowiek, którego pamiętają jeszcze dziś
Wojna wypchnęła go z Głogowa, ale nie zatrzymała jego ambicji
Joachim Pastorius de Hirtenberg urodził się w Głogowie w 1611 roku, jako syn ewangelickiego kaznodziei. W czasach wojny trzydziestoletniej rodzinne miasto stało się dla niego zbyt niebezpieczne, dlatego musiał je opuścić. Zamiast jednego miejsca wybrał Europę – studiował i pracował w Niemczech, Francji, Niderlandach oraz Anglii.
Ta wędrówka nie była spacerem uczonego, ale mozolnym budowaniem pozycji. Po śmierci ojca przerwał naukę z powodów materialnych, jednak nie zrezygnował z rozwoju. Łączył studia teologiczne, prawnicze i medyczne z pracą zarobkową, a w Lejdzie był guwernerem dzieci polskich rodzin protestanckich. Już wtedy dał się poznać jako autor, bo w 1641 roku opublikował „Florus polonicus seu polonicae historiae epitome nova” – zwięzły podręcznik do historii Polski, który jeszcze w XVIII wieku polecano w szkołach pijarskich.
Więcej lokalnych informacji z Głogowa jest na glogowski24.pl. Sprawdź też, co dzieje się w najbliższych dniach – wydarzenia i imprezy zbieramy na glogowski24.pl/wydarzenie.
Uczeń wielu krajów, profesor w Gdańsku i sekretarz króla
Kolejne lata przyniosły mu coraz wyraźniejszą pozycję w Rzeczypospolitej. Bywał w Orleanie, Londynie, Oksfordzie i Paryżu, a podczas powstania Chmielnickiego znalazł się na Wołyniu. Po zmianie wyznania – już jako arianin – przeniósł się do Gdańska, gdzie poznał przyszłą żonę, córkę zamożnego kupca z Poznania. Potem pracował w Elblągu, łącząc obowiązki profesora historii w tamtejszym gimnazjum z pracą miejskiego lekarza.
W 1652 roku objął katedrę w Gimnazjum Akademickim w Gdańsku i prowadził ją przez 12 lat. W tym samym czasie pełnił też funkcję historiografa brandenburskiego, a później trafił na dwór Jana Kazimierza jako historiograf i sekretarz. Zanim do tego doszło, przeszedł na katolicyzm. Po śmierci żony w 1675 roku przyjął święcenia kapłańskie i zaczął gromadzić kolejne godności kościelne – był między innymi proboszczem kaplicy królewskiej w Gdańsku, prepozytorem u św. Wojciecha oraz od 1678 roku generalnym oficjałem i wikariuszem generalnym na Pomorze Gdańskie.
Dyplomata, autor setek dzieł i człowiek, którego pamiętają jeszcze dziś
Pastorius nie ograniczał się do pracy przy księgach i w kancelariach. W 1655 roku uczestniczył w poselstwie do Szwecji, a później brał udział w rozmowach pokojowych w Oliwie w 1660 roku. To on protokołował obrady i opracował ich diariusz, wydany dopiero w 1763 roku jako „Acta pacis olivensis”. Za te zasługi został nobilitowany przez cesarza Leopolda I, a w 1662 roku otrzymał od Jana Kazimierza indygenat, czyli pełne prawa polskiej szlachty dziedzicznej. Od tej chwili mógł używać nazwiska ab Hirtenberg, a król wynagrodził go też dochodami z żup wielickich.
Dorobek Pastoriusa robi wrażenie nawet po kilku stuleciach. Zostawił po sobie ponad 250 dzieł z zakresu pedagogiki, etyki, historii i poezji. Pisał panegiryki, utwory okolicznościowe i teksty poświęcone Janowi III Sobieskiemu. Szczególnie mocno chwalił zwycięzców spod Chocimia i samego hetmana Sobieskiego, a w poemacie „Aegis Palladia” porównał nowego króla do tarczy chroniącej państwo. Osobny utwór poświęcił również Marysieńce Sobieskiej.
W biografii spisanej w 1836 roku Józef Łukaszewicz zapisał o nim:
„Łagodnego charakteru, ostrożny w każdym kroku, w pismach swoich nie szarpał nikogo”.
To zdanie dobrze oddaje jego sposób działania – bez ostentacji, za to z konsekwencją i wyczuciem. Joachim Pastorius zmarł w 1681 roku i został pochowany we Fromborku, ale pamięć o nim wracała jeszcze później. W Gdańsku jedną z ulic na Przeróbce nazwano jego imieniem, a w marcu 2019 roku w Głogowie odsłonięto pomnik tego wybitnego głogowianina na skwerze Zygmunta Starego. Monument powstał z inicjatywy zgłoszonej do Budżetu Obywatelskiego i spotkał się z dużym poparciem mieszkańców.
na podstawie: Urząd Miasta Głogów.
Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Zgłoś błąd, sprostowanie lub uwagę
![]()
Ostatnie Artykuły

Zamiast pod kocem, na plantację: REgroteka zaprasza do gry w „CUBANEO”
![[PIŁKA NOŻNA] Chrobry Głogów – Puszcza Niepołomice 0:2. Samobój i rzut karny w Betclic 1. lidze](/images/mecz/thumbnails/chrobry-glogow-puszcza-niepolomice-20112026-02.webp)
[PIŁKA NOŻNA] Chrobry Głogów – Puszcza Niepołomice 0:2. Samobój i rzut karny w Betclic 1. lidze

W Głogowie trwa „Drugi brzeg”. Wychowankowie uczą się pływać i pomagać dzieciom

W Głogowie cmentarze stały się mapą pamięci i rozmowy o dziedzictwie

85 kontroli na drogach powiatu głogowskiego. 16 ciężarówek jechało za szybko

Budżet Obywatelski Głogowa wchodzi w finał. To ostatni dzień głosowania

Od soboty nie będzie wyjazdu ze Świerkowej i Wierzbowej na Sikorskiego

Pogoda zdecyduje, czy czapka Mikołaja trafi na ratuszową wieżę

Pomnik Sybiraków w Głogowie przypomina o zesłańcach i ich losie

Weekend w Głogowie: teatr, metal i rodzinne spotkanie, 20–22 listopada

Autobusy w Głogowie zakończą kursy wcześniej w Wigilię. Zmieni się też rozkład

Głogowska policja sprawdziła mobilizację. Ćwiczenia objęły także rezerwy

Kolejowe plany obejmują Głogów. Nowy korytarz ma poprawić dojazd do Wrocławia
![[PIŁKA RĘCZNA] KGHM Chrobry Głogów – Rebud KPR Ostrovia Ostrów Wielkopolski 30:29. Przełamanie w LOTTO Superlidze](/images/mecz/thumbnails/kghm-chrobry-glogow-rebud-kpr-ostrovia-ostrow-wielkopolski-18112026-3029.webp)
[PIŁKA RĘCZNA] KGHM Chrobry Głogów – Rebud KPR Ostrovia Ostrów Wielkopolski 30:29. Przełamanie w LOTTO Superlidze
Przydatne dane teleadresowe
- Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Głogowie - kontakt, godziny i zakres pomocy
- Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Kotli - kontakt, godziny, świadczenia
- Parafia Miłosierdzia Bożego w Głogowie - historia, granice i informacje praktyczne
- Apteki Ruszowice, gmina Głogów, powiat głogowski - adresy, telefony, godziny otwarcia
- Apteki w Głogowie - godziny otwarcia, dyżury, apteka całodobowa
- Gminny Ośrodek Zdrowia w Kotli - kontakt, rejestracja, dyżury i dojazd
