Pomnik pamięci Żydów Głogowskich przypomina zniszczoną synagogę i jej historię

Na niewielkim lapidarium przy ulicy Kołłątaja stanął cichy znak pamięci — rys obrysu dawnej synagogi i kamienny obelisk, który opowiada o kilkusetletniej obecności Żydów w Głogowie. Monument łączy detale architektoniczne z symbolicznym ścięciem, które ma przypominać przerwane życie społeczności.

• Głogów — miejsce upamiętnienia na obrysie synagogi
• Pomnik Pamięci Żydów Głogowskich — opis i symbolika

Głogów — miejsce upamiętnienia na obrysie synagogi

Gmina żydowska była obecna w Głogowie już pod koniec XIII wieku, a ostatnia synagoga powstała przy dzisiejszej ulicy Kołłątaja w 1892 roku. Budynek, uznawany przed wojną za jeden z ładniejszych w mieście, został splądrowany i podpalony podczas nocy 9/10 listopada 1938 roku — tzw. „Nocy kryształowej”, a następnie rozebrany do fundamentów. W odpowiedzi na pamięć o tym miejscu, w wrześniu 1992 roku Rada Miejska podjęła uchwałę o upamiętnieniu rocznicy konsekracji synagogi.

Pomnik Pamięci Żydów Głogowskich — opis i symbolika

Monument odsłonięto 9 listopada 1993 roku; projekt przygotował architekt Dariusz Wojtowicz. Lapidarium zlokalizowano na obrysie murów dawnej modlitewni, otoczono je zielenią i małą architekturą. Na posadzce umieszczono rozetę z Gwiazdą Dawida, nawiązującą do frontowej dekoracji synagogi.

Obelisk składa się z kilku ułożonych elementów: niski sześcioboczny trzon, kolejny węższy sześciobok, kwadratowy słup z czterech płyt czarnego granitu z inskrypcją oraz właściwy, wysoki na około 1,5 m czworoboczny słup z szarego granitu z ukośnie ściętym wierzchołkiem — symbolizującym zagładę społeczności. Całkowita wysokość pomnika to około 3,40 m. Kilkanaście lat temu w pobliskim przeszklonym pawilonie umieszczono także makietę synagogi.

„Pomnik ten wzniesiony przez mieszkańców Głogowa w uznaniu wiekopomnych zasług wspólnoty żydowskiej i jej ostatniego duchowego przywódcy Rabina Dr Leopolda Lucasa dla rozwoju społeczno‑kulturalnego miasta, znajduje się w miejscu zbezczeszczonej przez Nazistów w 1938 roku synagogi i upamiętnia tragedię Żydów mieszkających na tym terenie ponad 700 lat aż do wysiedlenia w 1942 roku. Rada Miejska w Głogowie”

W 2013 roku, z okazji 75. rocznicy wydarzeń z 1938 roku, teren lapidarium, który uległ zniszczeniu, został odrestaurowany po apelu regionalistów — prace przeprowadziła Gmina Miejska, przy współpracy z Gminą Żydowską w Legnicy. W uroczystościach odsłonięcia sprzed lat uczestniczyli m.in. ówczesny prezydent miasta Jacek Zieliński, syn ostatniego rabina Głogowa Franz D. Lucas, rabin Natan Peter Levinson, biskup Adam Dyczkowski oraz przedstawiciele miast partnerskich.

na podstawie: Urząd Miasta w Głogowie.