Pod Głogowem spłonął gród. Barbarossa złamał odrzańską obronę

Nad Odrą rozegrał się epizod, który z pozoru wyglądał jak jedna z wielu średniowiecznych wypraw, a w rzeczywistości przestawił całe polityczne zwrotnice Śląska. Pod Głogowem pojawiła się armia Fryderyka Barbarossy, wsparta przez czeskich i morawskich sojuszników. Gród, trudny do zdobycia dzięki położeniu na wyspie między rzekami, nie wytrzymał presji i stanął w płomieniach. Z tej historii do dziś przebija się jedno – nawet twierdza uznawana za bezpieczną mogła w jednej chwili stracić znaczenie.

• Wygnanie Władysława otworzyło drogę cesarskiej wyprawie
• Płonący gród nad rzekami nie czekał na szturm
• Koniec dawnej linii obrony na Odrze

Wygnanie Władysława otworzyło drogę cesarskiej wyprawie

Korzenie tej opowieści sięgają jeszcze czasu po śmierci Bolesława Krzywoustego. Podział państwa między synów szybko przerodził się w bratobójczy spór, a najstarszy z nich, Władysław, w 1146 roku musiał opuścić kraj. Schronił się na dworze cesarskim i odtąd zabiegał o pomoc z zewnątrz, licząc, że niemiecka interwencja pozwoli mu odzyskać wpływy.

Do takiej wyprawy przekonał w końcu cesarza Fryderyka Barbarossę. W sierpniu 1157 roku jego wojska ruszyły na ziemie piastowskie, a po drodze nie brakowało napięcia i pośpiechu. Oddziały polskie cofały się przed silniejszym przeciwnikiem, jednocześnie pustosząc własne tereny, by utrudnić zaopatrzenie nadciągającej armii. To była wojna nie tylko o grody, ale też o przewagę psychiczną.

Płonący gród nad rzekami nie czekał na szturm

Barbarossa dotarł pod Głogów 22 sierpnia. Do jego sił dołączyły jeszcze jednostki czesko-morawskie, co tylko zwiększyło nacisk na obrońców. Sam gród miał mocną naturalną osłonę – leżał na wyspie, a Odra i Barycz utrudniały dostęp z każdej strony. W normalnych warunkach taka lokalizacja dawała przewagę. Tego dnia okazało się jednak, że nawet najlepsze położenie nie zawsze wystarcza.

Załoga piastowska, widząc skalę zagrożenia, nie weszła do otwartej walki. Zamiast tego obrońcy podpalili gród i wycofali się w pośpiechu. Według relacji Wincentego z Pragi to właśnie oddziały czesko-morawskie miały jako pierwsze sforsować Odrę i wejść do płonącej warowni, a dopiero za nimi ruszyły wojska cesarskie. Obraz jest wymowny: zdobycie Głogowa nie przypominało klasycznego oblężenia zakończonego szturmem, lecz raczej brutalne przejęcie miejsca już spalonego przez tych, którzy chcieli uniknąć całkowitej klęski.

Koniec dawnej linii obrony na Odrze

Los Głogowa nie był odosobniony. Podobny scenariusz rozegrał się w Bytomiu Odrzańskim, gdzie również polskie oddziały, zaskoczone tempem natarcia, spaliły gród i ruszyły na zachód, ku Wielkopolsce. W ten sposób pękła linia obrony, która przez lata sprawdzała się jeszcze za czasów Chrobrego i Krzywoustego. Odrzańska zapora przestała działać tak, jak wcześniej.

Dla samego Głogowa oznaczało to utratę strategicznego znaczenia. Miasto nie zostało zniszczone w wyniku zwykłej bitwy, lecz znalazło się w centrum wydarzeń, które miały ciężar polityczny dużo większy niż sam pożar grodu. Bolesław Kędzierzawy, oblegany później przez Barbarossę pod Poznaniem, musiał złożyć hołd lenny, choć utrzymał władzę i zachował Śląsk wraz ze spalonymi grodami. W wymiarze prestiżowym był to jednak cios, po którym piastowska strona długo jeszcze zbierała się do równowagi.

na podstawie: Urząd Miasta w Głogowie.