Głogów na pograniczu. O tę ziemię walczyli książęta

Zanim powstały późniejsze księstwa, gród nad Odrą był częścią świata Dziadoszan, a jego przynależność zmieniała się wraz z układem sił w tej części Europy. O ziemię głogowską upominali się czescy i piastowscy władcy, a z czasem także książęta rywalizujący o władzę nad Śląskiem. Historia tego miejsca to opowieść o granicach, daninach i zbrojnych przejęciach.

• Dziadoszanie i pierwsze zależności polityczne grodu
• Gród w Głogowie stał się piastowską warownią
• Podział Śląska rozpoczął kolejną walkę o kasztelanię

Dziadoszanie i pierwsze zależności polityczne grodu

W okresie plemiennym okolice dzisiejszego Głogowa należały do Dziadoszan. Historycy przyjmują, że miejscowy gród był jedną z około 20 civitates tego plemienia, wymienionych w połowie IX wieku w dokumencie znanym jako Geograf Bawarski.

W kolejnym stuleciu ziemie Dziadoszan znalazły się pod czeskim panowaniem. Nie oznaczało to jednak pełnej samodzielności politycznej Czech. Dziadoszanie należeli do plemion zobowiązanych do płacenia trybutu niemieckiemu skarbowi królewskiemu, a Czesi występowali wobec tego systemu jako zależni od niemieckiego władcy.

Podobny układ widoczny był w sprawach kościelnych. Akt cesarza Ottona I z 971 roku wskazywał ziemie Dziadoszan jako obszar, z którego diecezja miśnieńska mogła pobierać dziesięciny. Dla mieszkańców tych terenów oznaczało to podległość nie tylko polityczną, lecz także religijną i finansową.

Gród w Głogowie stał się piastowską warownią

Pod koniec X wieku Śląsk został włączony do państwa Piastów. Przerwa nastąpiła w latach 1038–1050, gdy region ponownie znalazł się pod czeską kontrolą. Od 1054 roku polscy władcy płacili Czechom coroczny trybut ze Śląska. Zakończenie tej zależności przypisuje się księciu Bolesławowi Krzywoustemu.

Po zniszczeniu wcześniejszej osady plemiennej, z decyzji Mieszka I, około 985–990 roku założono nowy gród w Głogowie. Po zjeździe gnieźnieńskim w 1000 roku pod względem kościelnym podporządkowano go administracji polskiej – miejscowy obszar włączono do biskupstwa wrocławskiego.

Warownia pełniła ważną funkcję w systemie obronnym państwa. Położenie na pograniczu sprawiło, że okręg grodowy zyskał szczególne znaczenie za panowania Bolesława Krzywoustego. Na krótko, w XII wieku, z terenów kilku kasztelanii utworzono marchię głogowską.

Podział Śląska rozpoczął kolejną walkę o kasztelanię

Ustawa sukcesyjna Bolesława Krzywoustego z 1138 roku przyznała Śląsk, wraz z Głogowem, księciu seniorowi Władysławowi II jako dzielnicę dziedziczną. Władysław stopniowo przekazywał władzę nad tym obszarem synowi, Bolesławowi Wysokiemu.

Po wygnaniu Władysława II i jego rodziny w 1146 roku całą prowincję przejął Bolesław IV Kędzierzawy. Sytuacja zmieniła się kilkanaście lat później, gdy synowie wygnanego księcia wrócili do Polski. Bolesław Kędzierzawy wydzielił Bolesławowi Wysokiemu prowincję śląską, ale nie przyznał jemu ani jego braciom prawa do dziedziczenia tronu senioralnego. Bolesław Wysoki bezskutecznie zabiegał o zmianę tej decyzji aż do śmierci w 1201 roku.

Niestabilność całego Śląska odbijała się także na kasztelanii głogowskiej. W 1163 roku Bolesław Kędzierzawy, przekazując synom Władysława II zarząd nad Śląskiem, zachował dla siebie między innymi główny gród w Głogowie. Trzy lata później książęta opanowali go zbrojnie.

W latach 70. XII wieku Bolesław Wysoki został zmuszony do wydzielenia części kasztelanii głogowskiej swojemu najmłodszemu bratu, Konradowi Laskonogiemu. Konrad zmarł bezpotomnie, dlatego Głogów wraz z przyległymi ziemiami powrócił pod władzę Bolesława Wysokiego. Na tym jednak rywalizacja o ziemię głogowską się nie zakończyła.

na podstawie: Urząd Miasta w Głogowie.