Tablica przy cukrowni przypomina historię Żołnierzy Wyklętych i losy oddziału ‘‘Zawisza

W cieniu ceglanego muru dawnej cukrowni w Głogowie stoi płyta, która wraca do pamięci miasta przy każdej rocznicy. To miejsce łączy opowieść o podziemiu antykomunistycznym z osobistymi świadectwami tych, którzy przeżyli tamte wydarzenia.

• Jak odsłonięto tablicę na budynku Cukrowni „Głogów”
• Przeniesienie i losy tablicy w Głogowie

Jak odsłonięto tablicę na budynku Cukrowni „Głogów”

W oficjalnych obchodach Narodowego Dnia Żołnierzy Wyklętych, które odbyły się w Głogowie, jednym z najważniejszych momentów było odsłonięcie pamiątkowej płyty na murze dawnej cukrowni. Uroczystość uświetnili samorządowcy, kombatanci i licznie zgromadzeni mieszkańcy, a przybył także ówczesny prezydent miasta. Przemówienia organizatorów poprzedziły wykład historyczny wygłoszony przez dr. Jacka Misztala, po czym symbolicznie odsłonił ją Jan Zubowski.

W treści płyty zaakcentowano rolę miejscowego oddziału:

“Żołnierzom Armii Krajowej „Zawisza” pod dowództwem Mariana Rączki ps. „Kościuszko””
Dalej płyta przypomina, że w 1949 roku na terenie zakładu działała tajna organizacja podziemia antykomunistycznego, której członkowie zostali później aresztowani i skazani przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa.

Inicjatorem montażu płyty był Paweł Chruszcz z Fundacji im. Bolesława Chrobrego. Wśród obecnych na odsłonięciu był także 87‑letni wówczas weteran Zdzisław Ściernicki ps. „Lis”, który służył pod komendą Mariana Rączki. Jego udział zainspirował później realizację dokumentu “Marzyli tylko o wolnej Polsce”, opowiadającego o losach tych żołnierzy.

Przeniesienie i losy tablicy w Głogowie

Montaż płyty nie odbył się bez przeszkód – przed uroczystością przedstawiciele fundacji musieli negocjować z właścicielem terenu, który początkowo odmówił zgody, argumentując, że zakład jest wystawiony na sprzedaż. Ostatecznie osiągnięto porozumienie i płyta została zamontowana na jednym z budynków.

Z powodu pogarszającego się stanu technicznego budynku, płyty upamiętniające wydarzenia związane z cukrownią zostały w 2020 roku zdemontowane. Po kilku miesiącach przemieszczono je kilkadziesiąt metrów dalej – na specjalnie wzniesiony mur w pobliżu przejazdu kolejowego, gdzie stoją obecnie.

Mieszkańcy, którzy podchodzą do tematu pamięci miejscowej, mają teraz łatwiejszy dostęp do tych pamiątek – przeniesienie sprawiło, że płyty stoją w bardziej widocznym i bezpieczniejszym miejscu, z daleka od niszczejącego muru zakładu. Dla osób zainteresowanych historią warto wiedzieć, że podczas marcowych obchodów nadal przypomina się o tych wydarzeniach przez wystąpienia i projekcje filmów dokumentalnych.

• Najważniejsze daty i fakty:
  • 1949 – działalność tajnej organizacji Armii Krajowej „Zawisza” na terenie cukrowni.
  • 1 marca 2013 – oficjalne obchody i uroczyste odsłonięcie płyty.
  • 2020 – demontaż i przeniesienie tablic na nowy mur przy przejeździe kolejowym.

Dzisiaj pamiątki z cukrowni są elementem miejskiej pamięci – przypominają o dramatycznych losach ludzi z Głogowa i o tym, że historia jest tu obecna na murach miasta, czekając, by ktoś zatrzymał się na chwilę i przeczytał inskrypcję.

na podstawie: Urząd Miasta Głogów.