Po 350 latach skończyła się polityczna więź Głogowa z Polską

Najpierw książęta walczyli o ziemię głogowską, później o wpływy sięgające Krakowa i Wielkopolski. W tle tych zmian był gród, który przez stulecia pozostawał ważnym punktem na politycznej mapie Śląska. Przełom przyniosły wydarzenia z 1331 roku – zbrojne zajęcie Głogowa przez czeskiego króla i hołd lenny mieszkańców. Wtedy zakończyła się trwająca około 350 lat więź polityczna miasta z państwem polskim.

• Henryk Brodaty budował potęgę, a jego następcy ją podzielili
• Gród nad Odrą miał znaczenie większe niż tylko lokalne
• Zbrojne zajęcie Głogowa przypieczętowało zmianę władzy

Henryk Brodaty budował potęgę, a jego następcy ją podzielili

Od 1202 roku Śląsk, razem z Głogowem, znajdował się pod rządami Henryka Brodatego. Przez ponad trzy dekady władca utrzymywał niezależność swojej prowincji i angażował się w walkę o zwierzchnictwo nad rozdrobnionym państwem polskim. Z czasem umocnił swoją pozycję w Krakowie, podporządkował sobie część innych dzielnic i dopuścił do współrządów syna, Henryka II Pobożnego.

Starał się również o królewską koronę dla następcy. Plany przerwała jednak bitwa pod Legnicą w 1241 roku. Śmierć Henryka II w starciu z Mongołami rozpoczęła rozpad państwa Henryków śląskich. Spadkobiercy utrzymali już przede wszystkim ziemie dziedziczne, a dawny polityczny organizm zaczął dzielić się między kolejnych książąt.

Początkowo samodzielnie rządził Bolesław II Rogatka. Później razem z Henrykiem III Białym przeprowadził podział dziedzictwa. Bolesławowi przypadła dzielnica legnicka, obejmująca także Głogów i ziemię lubuską, natomiast Henryk III objął władzę we Wrocławiu. Wkrótce o własną dzielnicę upomniał się najmłodszy z braci, Konrad. Swoje prawa musiał wywalczyć, a ich rezultatem było powstanie samodzielnej ziemi głogowskiej.

Gród nad Odrą miał znaczenie większe niż tylko lokalne

W czasach Henryków śląskich Głogów nie był jedynie siedzibą lokalnego władcy. O jego randze świadczy zjazd książąt i przedstawicieli polskiego duchowieństwa, który odbył się tutaj podczas Bożego Narodzenia w 1208 roku. Gród pełnił też funkcję ośrodka osadniczego o charakterze wczesnomiejskim.

W latach 1253–1331 Głogów był stolicą niezależnego księstwa. Formalnie pozostawał związany z rozdrobnionym państwem polskim, co podkreślał Henryk III głogowski. Książę używał tytułu „Dziedzica Królestwa Polskiego” i podejmował działania na rzecz zjednoczenia ziem.

Największy zasięg jego władza osiągnęła w latach 1304–1309. Henryk III skupił wtedy w swoich rękach całe księstwo głogowskie, wcześniej podzielone między braci, a także rozszerzył panowanie o znaczną część Śląska i Wielkopolski. Po jego śmierci doszło jednak do kolejnego podziału. W części głogowskiej władzę sprawował Przemko, a większość wielkopolskich nabytków szybko utracono.

Zbrojne zajęcie Głogowa przypieczętowało zmianę władzy

Bracia Przemka złożyli w 1329 roku hołd lenny królowi Czech. Sam książę głogowski tego nie uczynił. Jego przedwczesna i owiana tajemnicą śmierć w 1331 roku otworzyła drogę do następnych zmian. Księstwo podzielono między Jana ścinawskiego i Henryka IV Wiernego, a połowa Głogowa oraz połowa Bytomia Odrzańskiego przypadła wdowie po Przemku, Konstancji.

Wkrótce po śmierci księcia król Czech Jan Luksemburski zdobył Głogów zbrojnie. Mieszkańców zwolnił z powinności wobec książąt głogowskich, a oni złożyli mu hołd lenny. Władca odkupił od Jana ścinawskiego prawa do części Głogowa, ale nie uznał praw należących do Henryka IV i Konstancji. W mieście ustanowił starostę.

To nie był wyłącznie kolejny spór dynastyczny. Zmiana oznaczała przejęcie realnej kontroli nad Głogowem przez czeskiego monarchę i odsunięcie miejscowych książąt od władzy. Od tego momentu decyzje dotyczące miasta były związane z czeskim zwierzchnictwem, a nie z dotychczasową więzią z państwem polskim. Po około 350 latach ten polityczny związek faktycznie przestał istnieć.

na podstawie: UM Głogów.