Zapomniany zamek Głogowskich książąt - historia drugiej rezydencji nad Odrą

Głogów skrywa historię, którą trudno odnaleźć na planie miasta - to opowieść o rezydencji, która zniknęła bez śladu. Spacer po ulicach i fragmentach murów potrafi ujawnić przebłyski średniowiecznej zabudowy, ale o drugim zamku niewielu dziś pamięta. Ta historia łączy politykę, podziały i miejską przebudowę, która na zawsze zmieniła oblicze nadodrzańskiej warowni.

• Głogów między murami - podział miasta i nowe rezydencje
• Miejsce drugiego zamku i jego zniknięcie

Głogów między murami - podział miasta i nowe rezydencje

“Głogowa Wielka nad rzeką Odrą, tu już wodami wezbraną, dwoma zamkami ozdobiona”
— Jan Długosz

Pierwsze siedziby książęce powstały w Głogowie jeszcze w średniowieczu. Drewniana budowla z murowaną wieżą dała miejsce murowanemu zamkowi zbudowanemu na planie prostokąta, gdzie wkomponowano trzy jednopiętrowe skrzydła. Rzut obwodowych murów tej warowni częściowo odpowiada dzisiejszym reliktom obwarowań miejskich.

Polityczne rozdarcie miasta zmieniło przeznaczenie poszczególnych rezydencji. Po podziale Głogowa dokonanym w styczniu 1360 nadodrzańska część trafiła pod administrację czeską, a królewska rezydencja była zarządzana przez książąt cieszyńskich. W konsekwencji głogowska linia Piastów musiała stworzyć nową siedzibę na terenie pozostającym w ich władaniu.

Kluczowe momenty w skrócie:

• połowa XIII wieku - powstanie pierwszej drewniano-murowanej siedziby z wieżą;
• styczeń 1360 - podział miasta na część królewską i książęcą;
• 1384 - nadanie królewnej części księciu Przemysławowi I Noszakowi;
• 1406 - rozpoczęcie budowy drugiego zamku przez książąt głogowskich;
• 1480 - zjednoczenie miasta i sprzedaż drugiej rezydencji mieszczanom, a następnie rozbiór.

Miejsce drugiego zamku i jego zniknięcie

Nowa rezydencja książąt powstała w 1406 roku w obrębie dawnego pasa miejskich fortyfikacji, w sąsiedztwie pozostałości murów i kościoła pw. Bożego Ciała. W budowie wykorzystano fragmenty murów obwodowych oraz jedną z wież miejskich, co ułatwiło szybkie wzniesienie umocnionej siedziby.

Przez kolejne dziesięciolecia drugi zamek pełnił funkcje administracyjne dla części miasta pozostającej przy książętach, choć polityczne znaczenie tej linii Piastów spadało. Po zjednoczeniu Głogowa w 1480 rezydencja straciła rację bytu - została sprzedana mieszczanom i z czasem rozebrana. Dziś nie ma po niej zachowanych materialnych śladów.

Spacerując po śródmieściu można jednak odnaleźć miejsca, które wskazują przebieg dawnych umocnień i lokalizację rezydencji:

• pozostałości murów miejskich w okolicach dawnej dzielnicy zamkowej;
• miejsce, gdzie biegła granica między częścią królewską a książęcą - m.in. w osi kościoła św. Mikołaja przez dawną słodownię Swarcza;
• teren przy kościele pw. Bożego Ciała, gdzie wznosił się drugi zamek.

Dla mieszkańca to podpowiedź, jak odnaleźć ślady przeszłości w miejskim terenie - linia murów, fragmenty fundamentów i układ ulic są często lepszym przewodnikiem niż brakujące mury. Widok istniejącego dziś Zamku Książąt Głogowskich nad Odrą przypomina o bogatej przeszłości miasta, ale warto też zwrócić uwagę na mniej oczywiste miejsca, które opowiadają historię drugiej, zapomnianej rezydencji.

na podstawie: Urząd Miasta w Głogowie.