Materac przeciwodleżynowy. Bąbelkowy czy rurowy i kiedy jaki się sprawdzi

Kiedy lekarz lub pielęgniarka mówi „potrzebny materac przeciwodleżynowy", większość opiekunów staje przed ścianą. Na rynku są dziesiątki modeli, dwie główne technologie i ceny od 150 do 3000 zł. Który wybrać? Odpowiedź zależy od kilku konkretnych czynników.

Jak powstają odleżyny i dlaczego materac ma znaczenie

Odleżyna to uszkodzenie skóry i tkanek głębszych spowodowane długotrwałym uciskiem. Gdy ciało leży nieruchomo, naczynia krwionośne w miejscach największego nacisku zostają zamknięte. Tkanki nie otrzymują tlenu i składników odżywczych. Po kilku godzinach skóra zaczyna obumierać.

Materac przeciwodleżynowy rozwiązuje ten problem na dwa sposoby: albo rozkłada nacisk równomiernie na większą powierzchnię, albo cyklicznie zmienia punkty podparcia, wymuszając „ruch" nawet u osoby całkowicie nieruchomej.

Materac bąbelkowy (komórkowy)

Zbudowany z kilkudziesięciu małych komór wypełnianych powietrzem. Pompa naprzemienna napełnia i opróżnia co drugą komorę w cyklach trwających kilka minut. Dzięki temu ciało jest stale „kołysane" i żaden punkt nie jest uciskany zbyt długo.

Zalety: niska cena (200-600 zł z pompą), lekkość, prostota użycia. Sprawdza się u osób z ryzykiem odleżyn I i II stopnia, leżących czasowo (po operacji, w okresie rekonwalescencji) lub ważących do 100-120 kg.

Ograniczenia: cienka konstrukcja (5-8 cm), więc kładzie się go na istniejący materac. Przy zaawansowanych odleżynach (III-IV stopień) nie zapewnia wystarczającej ochrony. Pompa pracuje non-stop i generuje cichy, ale słyszalny szum.

Materac rurowy (tubowy)

Zbudowany z podłużnych rur, które napełniają się i opróżniają naprzemiennie. Rury są grubsze niż bąbelki, co daje lepsze podparcie i większą zmianę położenia ciała. Modele premium mają funkcję CPR (szybkie opróżnienie w nagłych wypadkach), regulację twardości i tryb statyczny.

Zalety: skuteczniejszy przy wyższym ryzyku odleżyn, większa nośność (do 150-200 kg), lepsza wentylacja, wyższy komfort. Nadaje się do długoterminowej opieki.

Wady: wyższa cena (600-3000 zł), większa waga, głośniejsza pompa w tańszych modelach.

Który wybrać? Kryteria doboru

Decyzja powinna opierać się na trzech czynnikach. Po pierwsze: stopień ryzyka odleżyn (skala Norton lub Braden, którą ocenia pielęgniarka). Po drugie: waga podopiecznego. Po trzecie: przewidywany czas leżenia. Szczegółowe zestawienie parametrów obu typów, razem z konkretnymi modelami i opiniami użytkowników, zawiera porównanie materacy przeciwodleżynowych z podziałem na typy i zastosowania.

Kilka praktycznych wskazówek na koniec

Materac przeciwodleżynowy nie zastępuje zmiany pozycji. Nawet na najlepszym materacu trzeba odwracać podopiecznego co 2-3 godziny. Prześcieradło musi być gładkie, bez fałd. Pod materac nie kładź dodatkowych koców ani podkładów, bo zmniejszają skuteczność systemu napowietrzania. I ostatnia rzecz: sprawdź, czy Twój NFZ refunduje materace przeciwodleżynowe. Przy zleceniu od lekarza możesz otrzymać dofinansowanie do 70% ceny.